Stosowanie syntetycznych czynników chłodniczych (CFC, HCFC i HFC) podlega szeregowi przepisów prawnych z pogranicza ochrony środowiska i technologii.

Substancje niszczące ozon: CFC i HCFC

Jednym z najważniejszych dla nas aktów legislacyjnych jest ustawa o substancjach zubożających warstwę ozonową z 20 kwietnia 2004 r. wraz z kilkoma rozporządzeniami wykonawczymi, wydanymi głównie przez Ministra Gospodarki i Pracy. Wspomniana ustawa jest uszczegółowieniem Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2037/2000, które obowiązuje bezpośrednio we wszystkich krajach Unii Europejskiej. W Polsce weszło ono w życie w dniu przystąpienia naszego kraju do UE, tj. 1 maja 2004 r. Natomiast rodzima "ustawa ozonowa" obowiązuje od 15 czerwca 2004 r. Ta legislacja dotyczy czynników z grupy CFC (m.in. R12) i HCFC (m.in. R22).

Fluorowane gazy cieparniane (f-gazy): HFC

Drugą grupą przepisów, które wciąż powstają i sukcesywnie wchodzą w życie, to prawo związane ze stosowaniem fluorowanych gazów cieplarnianych, czyli tzw. f-gazów. Zalicza się do nich wszystkie czynniki chłodnicze z grupy HFC, w tym popularne R134a, R404A, R407C, R410A, itd. Podstawowym ogólnoeuropejskim aktem prawnym w tym zakresie jest Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 842/2006, którego niektóre postanowienia zaczęły obowiązywać od lipca 2007 r. W grudniu 2007 r. Komisja Europejska wydała kilka rozporządzeń bardziej szczegółowych. Dodatkowo, w pierwszej połowie 2008 r. powinna powstać polska "ustawa f-gazowa", równolegle z nowelizacją "ustawy ozonowej". Fundacja PROZON oczywiście uczestniczy we współtworzeniu tych aktów prawnych. Podobnie jak większość innych organizacji branżowych, w tym Krajowe Forum Chłodnictwa, będziemy dążyć do stworzenia klarownych i spójnych przepisów legislacyjnych dla wszystkich syntetycznych czynników chłodniczych (CFC, HCFC i HFC).

Kolejnym z aktów prawnych, z którym powinniśmy się zapoznać, to ustawa Prawo ochrony środowiska. To polska konstytucja ekologiczna. Z punktu widzenia gospodarowania popularnymi czynnikami chłodniczymi, należy zwrócić uwagę na konieczność rozliczania się z tzw. opłat za korzystanie ze środowiska oraz na problematykę odpadów niebezpiecznych, za jakie mogą być uznane odzyskane czynniki chłodnicze z grupy CFC, HCFC i HFC.

Opłaty za korzystanie ze środowiska to nic innego jak opłata za emisję tych gazów do atmosfery. W 2008 r., stawka za wypuszczenie do atmosfery czynników CFC wynosi 154,06 zł/kg, natomiast emisja HCFC na razie kosztuje 3,09 zł/kg. Na razie, bo wszystko wskazuje na to, że stawki dot. HCFC zostaną znacząco podwyższone w najbliższym czasie.

Zgodnie z generalną zasadą zapisaną w ustawie o odpadach, odzyskane czynniki chłodnicze przeznaczone do regeneracji nie podlegają przepisom tej ustawy. Niemniej jednak, jednocześnie tzw. "katalog odpadów" będący rozporządzeniem wykonawczym do tej ustawy wyszczególnia "freony, HCFC i HFC" jako odpady niebezpieczne, klasyfikując je pod wspólnym kodem 14 06 01.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że oprócz w/w opłaty za korzystanie ze środowiska, za wypuszczanie do atmosfery związków CFC, HCFC lub HFC inspektor ochrony środowiska może wymierzyć dotkliwą karę grzywny - z tytułu emisji odpadów niebezpiecznych!

Firm montersko-serwisowe branży chłodnictwa i klimatyzacji powinny także znać legislację techniczną. Najważniejsze z nich to akty wdrażające do polskiego prawa unijne dyrektywy związane z wytwarzaniem instalacji chłodniczych. Są to:

• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla urządzeń ciśnieniowych i zespołów urządzeń ciśnieniowych (Dz.U.2005.263.2200) - wdrożenie dyrektywy 97/23/WE, tzw. "Dyrektywa PED" (Pressure Equipment Directive);

• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa (Dz.U.2005.259.2170) - wdrożenie dyrektywy 98/37/WE, tzw. "Dyrektywa Maszynowa" lub "Dyrektywa MD" (Machine Directive);

• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 15 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla sprzętu elektrycznego (Dz.U.2005.259.2172) - wdrożenie dyrektywy 73/23/EWG, tzw. "Dyrektywa niskonapięciowa" lub "Dyrektywa LVD" (Low Voltage Directive);

• Rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 27 grudnia 2005 r. w sprawie dokonywania oceny zgodności aparatury z zasadniczymi wymaganiami dotyczącymi kompatybilności elektromagnetycznej oraz sposobu jej oznakowania (Dz.U.2005.265.2227) - wdrożenie dyrektywy 89/336/EWG, tzw. "Dyrektywa kompatybilności elektromagnetycznej" lub "Dyrektywa EMCD".